सम्बन्ध र सम्बन्धन एउटै जस्तो लाग्छ ।

१. Affair र Affiliation एउटै जस्तो लाग्छ ~
सम्बन्ध र सम्बन्धन एउटै जस्तो लाग्छ ।

२. के हो यस्तो कि ,
 काठमाडौकै चाहिने अनि पैसा बाल नै चाहिने~
तिम्रो जिद्दी र सरकारको नीति एउटै जस्तो लाग्छ ।
सम्बन्ध र सम्बन्धन एउटै जस्तो लाग्छ ।

३. सर्वोच्च पिताको आदेश भन्दै जब ,
पुर्वाधार बिहिन त्यस्ता बकम्फुसेहरुसँग सम्बन्ध गाँस्दै हिड्छ्यौ ~
तब टियु र तिम्रो निहुँ एउटै जस्तो लाग्छ ।
Affair र Affiliation एउटै जस्तो लाग्छ ।

४. हामी पनि त चरो- मुसो केही नभेटिने सुनसान जगा खोज्दै हिँड्थ्यौँ  (होइन र?)~~
हाम्रो डेटिङ र मेडिकल कलेजको सेटिङ एउटै जस्तो लाग्छ ।
सम्बन्ध र सम्बन्धन एउटै जस्तो लाग्छ ।

५ . म जस्ताको अब यहाँ के काम भो'र , जब करोडौं करोडको बोली लाग्न थाल्यो ~~
पिरती र छात्रवृत्ति एउटै जस्तो लाग्छ ।
सम्बन्ध र सम्बन्धन एउटै जस्तो लाग्छ ।
Affair र Affiliation एउटै जस्तो लाग्छ ।

राष्ट्रवादको संरक्षण ः धोतीमा राष्ट्रवाद, टोपीमा राष्ट्रवाद कि रगतमा राष्ट्रवाद ?

२००७ साल पछि नेपालमा भएका हरेक साना ठूला क्रान्तिहरुमा मधेसले पटक–पटक मसिनो चामलको भात खुवाएर सम्पूर्ण देशलाइ गुण लगाइरह्यो । तर जब उसले एकपटक आफ्ना अधिकारहरु माग्दै केन्द«को दाना–पानी बन्द गरिदियो , हो तबदेखि नै घन्काउन थालियो कुनै कालखण्डमा सेलाइसकेको राष्ट्रवादको नारा ।

भनिन्छ अहिले हाम्रो देशमा चौधरी ग्रुपको वाइवाइ चाउचाउ भन्दा पनि धेरै र छिटो राष्ट्रवाद बिक्छ । टोपी लगाउने राष्ट्रवादी ,धोती लगाउने गैर–राष्ट्रवादी । नेपाली , नेवारी , तामाङ वा लिम्बु भाषा बोल्ने राष्ट्रवादी तर भोजपुरी या मैथली लवज भएकाहरु गैर–राष्ट्रवादी । हो यस्तै, यस्तै आरोप र प्रत्यारोपहरुले जन्माएको राष्ट्रवादको सौदाबाजी गर्दै हाम्रा राजनितीज्ञहरु मस्त राजनितीको धन्दा चलाइरहेका छन् । वर्षौँदेखि ।

“सिक्किम दुख्छ , दार्जीलिङ दुख्छ तर आफ्नै देशको मधेश दुख्दैन ।” सिनेमा हलमा प्रवेश गर्दागर्दै , चलचित्रको यो पहिलो डायलगले नै दर्शकहरुको मथिङ्गल खल्बल्याइदिन्छ । पूरा चलचित्र भरि एक–दर्जन यस्ता ओजनदार डायलगहरु छन् जसका लागि रमेश रन्जन र पुर्नेन्दु झालाइ जति नै बधाइ दिए पनि त्यो कम नै हुन जान्छ ।

चलचित्र विरगंजको सेरोफेरोमा खिचिएको छ र त्यो लोकेसन नै हो जसले मुभिलाइ निकै नै जिवन्त तुल्याएको छ ।

विरगंज आफैमा एउटा ऐतिहासिक शहर हो । यसले कयौँ हस्तीहरुलाइ जन्माएको छ । घरघरमा बल्ने मट्टितेल र ग्याँसहरु पुर्याएको छ । ती ग्याँसहरुमा पाक्ने अन्न फलाएको छ । उद्योग , वाणिज्य र व्यापारबाट देशलाइ नै संवृद्ध तुल्याउन मदत गरेको छ । तर यी सबैभन्दा पनि महत्वपूर्ण भनेको चाहिँ विरगंजले सदिवौँदेखि सहिष्णुता र सद्भावको अनुपम पाठ सम्पूर्णलाइ सिकाउँदै आएको छ । साँच्चै विरगंजवासीहरु पहाडका मधेसी पनि हुन र मधेसका पहाडी पनि हुन ।

चलचित्रमा एउटा दृश्य छ , जहाँ कुनै अमुख राजनैतिक दलको स्वार्थमा जातीय दंगा भड्किन लागेको हुन्छ । दुइ फरक समुदायका मानिसहरु एकले अर्कालाइ मार्ने अभिप्रायका साथ आमने–सामने आइपुग्छन् । तब अचानक , नजिकैको विद्यालयमा राष्ट्रिय गान बज्छ र दुवै समूहका मानिसहरु टक्क अडिन्छन् । यो नै चलचित्र भरिको सबैभन्दा ‘इलोजिकल’ दृश्य हो (इलोजिकल यो सेन्समा कि, त्यसरी आवेगमा आएका मानिसहरु कदापी पनि राष्ट्रिय गान बज्दैमा रोकिदैनन् ) । तर त्यहि दृश्य हो जसले दिन खोजेको म्यासेज चाहिँ चलचित्र भरिमै सबैभन्दा सशतm छ । त्यत्रो आवेशमा पनि राष्ट्रिय गान बज्दा रोकिनु भनेको, चाहे ऊ मधेसी होस या पहाडिया , राष्ट्रियताको सवालमा भने ऊ एकदम कटिबद्ध छ । प्रतिबद्ध छ ।

निर्देशकले भन्नुभए जस्तो मुभि त्यति लाउड त लाग्दैन तर पनि सायद निखिल उप्रेतीलाइ न्याय गर्न राखिएका केहि फाइटका दृश्यहरु अवश्य भद्धा लाग्छन् । डिएसपि थारु र देबु शाहको अभिनयले दर्शकका आँखा झिमिक्क पनि हुन दिँदैनन् ।

कथाकारले बडो चार्तुयताका साथ अन्तिमसम्म पनि सस्पेन्स क्रियट गरिराखेका छन् जसले गर्दा दर्शकलाइ लास्ट सिनसम्म पनि अब के होला भन्ने लागिरहन्छ । तसर्थ संरक्षण हेर्न गएका दर्शक बिचमै उठेर हिँड्ने चान्स शून्य प्राय नै छ ।

धरमेन्द« प्रेमर्षिले लेख्नुभएको गजल ‘सम्झनाको सारङ्गी’ सुनेर पनि तपाइको मुटुमा गाँठो परेन भने सम्झनोस तपाइको मुटु नै छैन ः
तिम्रो माया तेल हुँदा , म उज्यालो बत्ति थिएँ
तिम्ले मिलाइदिन्थ्यौ र पो, जित्ने तास पत्ति थिएँ ।
कहाँ पुगेँ , कस्तो भएँ , फिटिँदा पो चाल पाएँ
आफुसँग आफू एक्लै भेटिदा पो चाल पाएँ ।
सम्झनाको सारङ्गी यो रेटिदा पो चाल पाएँ ।

सायद केहि वर्ष यता हामीले पढेको ÷ सुनेको मध्य एकदमै शसतm गजल हो यो ।

तर यति हुँदा हुँदै पनि केहि आधारभूत कुरामा भने फिल्म अवश्य चुकेको छ । चलचित्र पोलिटिक्स , प्रेस र प्रहरी प्रशासनको संरक्षणमा मौलाएको विकृतिमा बढ्ता केन्दि«त छ जुन कुराहरु हामीले हरेक हप्ता जसो रिलिज हुने नेपाली चलचित्रहरुमा हेर्दै आइरहेका छौँ । केहि ठाउँमा मधेसको असली समस्या उठाउन खोजिएको जस्तो देखिन्छ तर त्यसलाइ बिचमै अलपत्र छाडिएको छ ।

तराइ र मधेस बिच भिन्नता छ कि छैन ?

देबु शाहले अन्त्यमा म गलत भएपनि मेरा मुद्धाहरु गलत छैनन् त्यसलाइ कृपया तपाइहरुले अगाडि बढाइदिनुस भनेका छन । तर उनको मुद्धा के हो कहिँ कतै पनि प्रष्ट्याइएको छैन । (यो प्रश्नको उत्तर दिनु किन पनि जरुरत थियो भन्दा ,इस्यु उठाइसकेको अवस्थामा मधेसीहरु के–का लागि लडिरहेका छन् भनेर चलचित्रले सबैलाइ बुझाउनु आवश्यक थियो ।)

मधेसका जनताले केन्द«सँगबाट भोग्नुपरेको अपमान र असमानताका बारे चलचित्र मौन छ ।
सायद चलचित्रले क्षेत्रियताको पगरी पाउने डरले होकी धैरै दृश्यहरुमा निर्देशक एकदमै डिफेन्सिभ देखिनुहुन्छ । केन्द«का नेताहरु भन्दा पनि मधेसकै राजनितीज्ञहरुमा खराबी रहेको आभास बारम्बार भइरहन्छ । हो , मधेसी नेताहरु सत्तालिप्त भएकै हुन तर त्यसै कुरालाइ मात्र ज्यादा फोकस्ड गर्दा , संरक्षणले साच्चैको मधेसको कथा भने बोक्न चहाँदा चहाँदै पनि पूर्ण रुपमा सकेको छैन ।

त्यहाँ त मधेस आन्दोलनले ल्याएका सकारात्मक परिवर्तनका कुराहरु पनि हुनपथ्र्यो । मधेसी जनताका स्वाभिमानका कुराहरु पनि हुनपथ्र्यो ।

सायद यी कुराहरु भइदिएका भए , सुनमा सुगन्ध हुने थियो । तर पनि सुगन्ध छैन भन्दैमा सुनको महत्व घट्दैन । सुन, सुन नै हो । संरक्षण त्यस्तै एउटा सुन हो ।

मेरो बुझाइमा संरक्षणले सम्पूर्ण नेपालीहरुको राष्ट्रवादको संरक्षण गरेको छ । चाहे ऊ धोती लगाउने मधेसी होस या टोपी लगाउने पहाडी या बख्खु लगाउने हिमाली , सबैको रगतमा नेपाल बगेको छ । सायद यो कुरा माखे साङ्ग्लो भन्नेहरुले पनि बुझेका होलान् र सोझा मधेसी जनतालाइ मात्र भोट ब्याङ्क पोलिटिक्सका रुपमा मात्र प्रयोग गर्ने मधेसका मसियाहरुले पनि ।

राजनीतिले थल्लिदै गरेको आइओएम

पूर्व अमेरीकी राष्ट्रपति थोमस जेफरसनको एउटा निकै प्रसिद्ध भनाइ रहेको छ –“ I never considered a difference of  opinion in politics , in religion , in philosophy as a cause for withdrawing from my friend." अथार्त मैले कहिल्यै पनि मेरो भिन्न राजनैतिक , धार्मिक वा दार्शनिक विचारलाइ मेरा साथी–भाइबाट टाढिने माध्यम बन्न दिइन ।

राजनीतिमा एउटा गजबको सूूत्र छ फुटाउ अनि राज गर । चाहे त्यो सम्बन्धका लागि गरिने राजनीति होस या सत्ताका लागि , हमेसा यो सिदान्त लागु भइरहन्छ अनि समाज, राजनीतिका कारण अनावश्यक या सानातिना कुराहरुमा विभाजित भइरहन्छ । समाजमा अस्थिरता नभइ , सत्तामा स्थिरता छाउँदैन । त्यसैले त सत्ताले हामीलाइ सधैँ एक–अर्कासँग लडाइरहन्छ , हामीबिच फुट सृजना गराइरहन्छ अनि त्यसैको आवरणमा आफू राज गरिरहन्छ ।

आइओेएमको विद्यार्थी राजनीति

भनिन्छ ०४६ अनि ०६२–६३ सालमा ब्यवस्था परिवर्तका लागि भएका आन्दोलनका झिल्काहरु टिचिङ अस्पतालकै विद्यार्थी , कर्मचारी र प्राध्यापकहरुले बालेका थिए । त्यतिखेरको अवस्थामा सार्वजनिक रुपमा मानिसहरुलाइ संगठित बनाउन पाइदैन थियो । त्यसैले त मूलधारका राजनैतिक पार्टिहरुले बडो चातुर्यताका साथ शैक्षिक क्षेत्रमा आफ्ना भातृ संगठनहरु बिस्तार गरे जहाँ सरकारले कुनै रोक–तोक गर्न पाउँदैन थियो । फलत उनीहरु विद्यार्थी र शैक्षिक क्षेत्रका विज्ञहरु मार्फत नै आफ्ना एजेन्डाहरु जनता समक्ष पुर्याउँथे । यसरी त्रिभुवन विश्वविद्यालय लगायत आइओएममा पनि विद्यार्थी संगठनको बिजारोपण भयो । र त्यसबखतको सो निर्णयलाइ धेरै हदसम्म सहि पनि मान्न सकिन्छ ।
तर आज व्यवस्था परिवर्तन भएर जनताले सम्पूर्ण अधिकार प्राप्त गरिसकेका छन्  । कुनै पनि विषयलाइ सार्वजनिक बहसमा ल्याउने अनेकन उपायहरु निक्लिसकेका छन् । यसर्थ , जसका लागि राजनैतिक दलका भातृसंगठनहरु शिक्षा क्षेत्रमा खोलिएका थिए , तिनका प्रयोजन साथै औचित्य पनि आजका दिनमा समात्त भइसकेको छ ।
यहाँनेर बिडम्बनाको कुरा के  छ भन्दा ,हामीले त्यस्ता संगठनहरुको समयानुकूल परिवर्तन गर्नुृको साटो , झन तिनीहरुमा भएका बिकृतीहरुलाइ प्रश्रय दिँदै त्यस्ता कुराहरुलाइ मान्यताका रुपमा स्थापित गरिरहेका छौँ ।
उदाहरणका लागि, जीवनको लगभग एक–चौँथाइ उमेरसम्मको त्याग र कठिन परिश्रमको फलस्वरुप एउटा विद्यार्थी आइओएममा भर्नाहुन आइपुग्छ । उसको एउटै सपना हुन्छ – सक्सेसफुल डाक्टर या स्वास्थ्यकर्मी बन्ने , नाम, दाम कमाउने अनि प्रशस्त बिरामीहरुको सेवा गर्ने । जीवनमा कहिल्यै माक्र्स–लेनिनको नाम नसुनेको वा पुजिवाद या समाजवादका बारेमा नजानेको प्रथम वर्षको विद्यार्थीलाइ भर्ना भएको प्रथम दिनमै राइटिस्ट वा लेफ्टिस्ट बन्ने अफरहरु आउँछन् । बिचरा एक अबोध बालक झैँ ऊ पुरै रन्थनिन्छ ।

त्यसपछि भने विद्यार्थी संगठनहरुले विस्तारै आफ्ना तुरुपहरु निकाल्न थाल्छन् । भर्खर भर्ना भएका विद्यार्थीहरुलाइ आकर्षित गर्न फस्ट एड ट्रेनिङ दिने नाममा होुस या रेष्टुरामा दिइने खाजा–खाना पार्टीका रुपमा , उसलाइ आफ्नो पक्षमा पार्न हरदम लागिरहन्छन् । उसले यत्तिको महत्व त  जीवनमा कहिल्यै पाएको हुँदैन । कसैले महत्व दिनु या नयाँ आएका भाइ बहिनीहरुलाइ पार्टी दिनु पटक्कै गलत कुरा होइन तर यहाँ त कुरा नियतको उठ्दै छ । प्रसिद्ध नाट्यकर्मी इलियोटले आफ्नो नाटक मडर इन क्याथेड्र«लमा लेखेका छन् –The Last Temptation is the greatest treason , to do the right deed for wrong reason।अर्थात , गलत नियतका साथ गरिने सहि कामहरु पनि गलत हुन ।

अन्त्यमा लामै रस्साकस्सी पश्चात् नयाँ भर्ना भएका विद्यार्थीहरु विभिन्न संगठनहरुमा प्रवेश गर्छन्, औपचारिक या अनौपचारिक रुपमा । ऊ स्वतन्त्र बस्न सक्दैन किनभने “एक्लो बृहस्पती झुट्टा” भन्ने पाठ उसलाइ बेलैमा पढाइएको हुन्छ ।त्यसपछि सुरुहुन्छ बिभाजनको राजनीति। अनि आफ्नो संगठनको संख्याको आवरणमा अनेकन नैतिक ÷ अनैतिक गतिविधिहरु ।

के हुन्छ त बिकसित देशहरुमा ?

धेरै दिनको कसरत पछि हालसालै मात्र विस्वको प्रतिष्ठित हार्डवर्ड मेडिकल स्कुल बाट एम.बि.बि.एस
सक्काएका एक जुझारु नेपाली भाषी डाक्टरलाई भेट्ने मौका जुर्यो। दुई जनाले चार–चार कप कफि सुर्क्याउन्जेल हामीले हार्डवर्डमा हुने विद्यार्थी राजनीति बारे छलफल गर्यौँ।

त्यहाँको मेडिकल स्कुल अरु संकायको तुलनामा अलि भिन्न रहेछ। विभिन्न पूर्व विशिष्ट व्यक्तिहरुका नामबाट क्लबहरु खोलिएका रहेछन् । ती क्लबहरुले युनिभर्सिटी कै पुर्व डिन वा प्राध्यापकहरुको प्रत्यक्ष निगरानीमा अनेकन विद्यार्थी सेन्ट्रीक कामहरु गर्दा रहेछन् ।अनि विद्यार्थीहरु पनि आ–आफ्नो फिल्ड अफ इन्टेरेस्टका आधारमा, ती क्लबहरुमा आबद्द हुँदा रहेछन्  । उदाहरणका लागि खेलकुदमा बढ्ता चासो हुने स्टुडेन्ट स्पोर्ट्स क्लबको सदस्य बन्छ, साहित्यमा इन्ट्रेस्ट हुने लिटेररी क्लबको आदि । ती क्लबहरुको छुट्टाछुट्टै विधिवत चुनाव हुँदोरहेछ अनि त्यसैअनुसार कार्यसमितिको गठन पनि।

यो बाहेक त्यहाँ हुने अर्को चुनाव भनेको क्लास रिप्रेजेनटेटिभ अर्थात् सि.आर को रहेछ । सि.आर हरुलाइ नै युनिभर्सिटीले विद्यार्थीको असली प्रतिनिधि मान्दोरहेछ अनि तिनिहरुसँगै मासिक रुपमा बैठक बसेर, विद्यार्थीहरुका समस्या र गुनासो सुन्दोरहेछ ।

अनि त्यसो भए के हार्डवर्डका विद्यार्थीहरु देशको मेनइस्ट्रीम पोलिटिक्ससँग कनेक्टेड नै हुँदैनन् त?
विश्वविद्यालयले सर्टि्फिकेट धारी विद्यार्थी मात्र होइन , सक्षम नेतृत्व पनि उत्पादन गर्नुपर्छ र यो कुरामा हार्डवर्ड पुर्णरुपमा कन्भिन्स्ट रहेको देखिन्छ । उदाहरणका लागि एउटा पब्लिक हेल्थ स्टुडेन्ट भविष्यमा जिल्ला जनस्वास्थ्य अधिकृत बन्छ र जिल्ला कै स्वास्थ्यको नेतृत्व गर्छ । त्यसैगरी एउटा मेडिसिन पढेको विद्यार्थीले भविष्यमा डिन, डाइरेक्टर आदि बन्नुपर्ने हुन्छ र त्यसका लागि उसमा नेतृत्व लिनसक्ने खुबी बेलैदेखी विकास गर्नु अति नै वान्छनीय छ।

तसर्थ तिनै मध्यका एक क्लबले , रिपब्लिकन इन्फर्मेसन सेन्टर र डेमोक्र्या्टिक इन्फर्मेसन सेन्टर भनेर भिन्नाभिन्नै सबकमिटी गठन गरिदिएका रहेछन् । ती इन्फर्मेसन सेन्टरहरुको काम भनेको विद्यार्थीहरुलाइ मेनइस्ट्रीम पोलिटिक्सका बारेमा बुझाउने, देश कसरी चलिरहेको छ भनेर सिकाउने र उनिहरुमा नेतृत्व क्षमताको विकास गर्ने रहेछ । यसरी हार्डबर्डमा राजनैतिक पार्टिका भातृसंगठनहरु नहुँदै पनि हामीले चाहेका जस्ता सम्पूर्ण कामहरु भइरहेका छन । जस्तै , विद्यार्थीका हकहितका लागि काम गर्ने कमिटिहरु पनि छन् , उनिहरुलाइ विभिन्न अतिरितm क्रियाकलापहरुमा सहभागि गराउने क्लबहरु पनि छन् पोलिटिक्स बुझाउने गैरराजनैतिक संगठनहरु पनि ।

अब हेरौं , हाम्रोमा के चलन छ।

हाम्रा कलेजहरुमा क्लबहरु छैनन् बरु विद्यार्थी संगठनहरु खडा गरिएका छन् । यस्ता संगठनहरु जुन राष्ट्रिय मुलधारका राजनैतिक पार्टीसँग सिधै आबद्ध हुन्छन् , तिनिहरुबाट फन्डिङ प्राप्त गरेका हुन्छन् अनि तिनै पार्टीका सिदान्तहरु हुबहु लागू गराउँछन् । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको , क्याम्पसका विद्यार्थीहरु आफ्नो फिल्ड अफ इन्टेरेस्ट जस्तै खेलकुद, लिटेरेचर आदिको आधारमा होइन आफ्नो सिदान्तका आधारमा बिभाजित हुन्छन् । ती सिदान्तका बारे ब्रीफिङ गर्ने पनि कहाँ छुट्टै क्लब हुन्छन् र, आफ्नो निकटतम साथी वा सिनियर जता छ, उ पनि त्यतै लाग्छ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा त के छ भन्दा , कुनै पनि विद्यार्थीले पाउने अवसरहरु उसको क्षमताले होइन , उसले संगठनमा पार्ने प्रभाव र उसको नेतृत्वसँगको निकटताले निर्धारण गर्छ । यसरी , क्षमतावान विद्यार्थीहरु ओझेलमा पर्ने वा निरुत्साहित हुने सम्भावना बढ्छ ।
हो, यसै कुराले हामीलाइ हार्डवर्ड भन्दा फरक बनाएको छ अनि हार्डवर्ड भन्दा पत्रु पनि।उनिहरु विद्यार्थी नीति गर्छन् , हामी राजनीति ।

राजनीति कि विद्यार्थी निति ?

राजनैतिक पार्टीको भातृसंगठनका रुपमा चुनाव लडेको व्यक्तिलाई कालान्तरमा पार्टीले रिकग्नाइजड गर्छ । अनि हाम्रो जस्तो जतासुकै राजनैतिक भागबन्डाले चल्ने देशमा त झन ती उमेदवारहरु भविष्यका स्वास्थ्य प्रतिष्ठान वा एकेडेमिका प्रबल दाबेदार आजैबाट बन्दछन् । त्यसैले त यस्ता संगठनहरुको नेतृत्व गर्न तछाड मछाड चल्छ । साँढेको जुधाइ बाछाको मिचाइ भनेझैँ , यहि नेतृत्वको तछाड मछाडमा निहत्था विद्यार्थीहरु चाहिँ मन–मुटाव अनि झैँझगडा गरिरहन्छन् ।
यसको ठिक बिपरित , जब कोही विद्यार्थी  कुनै पार्टीको झन्डा नबोकी स्वतन्त्र ढंगले अगाडि आउँछ तब उ आफ्नो मास्टर्स प्रती बफादार रहन पर्दैन र सचा अर्थमा विद्यार्थीको प्रतिनिधि बन्दछ। यसो गर्दा व्यक्तिलाइ भन्दा बढि विद्यार्थीलाइ फाइदा हुन्छ र यसैलाइ नै विद्यार्थी नीति भन्न खोजिएको हो।

आखिर बेफाइदा के त ?

राजनैतिक पार्टिका भातृसंगठनहरुको विचार स्वतन्त्र रहने सम्भावना निकै कम रहन्छ । जति नै स्वतन्त्र हौँ भनेतापनि जब कसैले बाहिरको फन्ड प्रयोग गरेर चुनाव लड्छ वा संगठनलाइ माथिल्लो लेभलसम्म पुग्ने खुड्किलोको रुपमा प्रयोग गर्छ तब उसको निर्णयहरुमा अवश्यदुर्गन्धझल्किन्छ । त्यस्तै उनीहरुकै आवरणमा बाहिरी तत्वहरुले संस्थाकै अस्तित्व माथि प्रहार गरिरहने सम्भावधना पनि उत्तिकै रहन्छ ।
विद्यार्थी मात्र होइन , यहाँ त कर्मचारीदेखि प्राध्यापकसम्म राजनैतिुुक रुपमा विभाजित छन् । विभाजित हुनुका साथै , राजनीतिलाइ आफ्नो पदोन्नती गर्ने माध्यमका रुपमा प्रयोग गरेको दृश्टान्त पनि प्रशस्तै छन् । प्रतिष्ठानदेखि विश्वविद्यालय तहसम्म हुने राजनैतिक भागबन्डा र नियुतिmहरु पनि हाम्रा यस्तै राजनीतिका नेगेटिभ आउटकमहरु हुन । त्यस्तै डा.गोविन्द केसीको मुद्धामा सबै मेडिकल क्षेत्र एक नहुनुको कारण पनि यस्तै हुन सक्छ ।
सायद यी सबै कुराहरु बुझेर होला , पूर्व अमेरीकी राष्ट्रपति थोमस जेफरसनले भनेका होलान् , राजनीतिले सदैव दुइ चार व्यतिmलाइ मात्र फाइदा पूर्याइरहन्छ र त्यसैले राजनीतिका लागि उनी आफ्ना साथी भाइ , इष्टमित्रसँग टाढा हुुन चहान्नन् ।

ु

धमिलो पानीमा माछा मार्न खोज्नेहरुका नाममा

“A good friend might not be a good son/daughter; similarly a good father might not be a good husband”

अर्थात, एउटा व्यतिm कसैका लागि एकदम राम्रो हुन सक्छ तर त्यहि व्यतिm अर्को पक्षका लागि एकदम खराब । गुण–अवगुणहरु सबैमा हुन्छन् । त्यसैले त , मानिस राम्रो या नराम्रो हुनुमा उसले खेल्ने  भूमिका , समय, सन्दर्भ सबैले फरक पार्छन् । विगत केहि घण्टामा सिकेको यस दिव्यज्ञानका आधारमा आज आफैले आफ्ना बारेमा लेख्ने पहिलोपटक जमर्को गर्दैछु ।

मेरा खुलापत्रका मूख्य कमजोरीहरु 

नम्बर १ ः दुइ–चारवटा अनलाइन र्पोटलमा आलेख छापिदैमा , आफूले आफैलाइ लेखनिमा निपुण सम्झनु सायद पहिलो भूल थियो । यत्तिसम्म हेक्का भएनछ कि , कुनै पनि सार्वजनिक पद धारण नगरेको व्यतिmका बारे, सो व्यतिmविशेषको सहमतिबिना लेख्न पाइदैन ।

व्यतिmलाइ इङकित गरिएको भएतापनि, मेरो लेखनीको एकमात्र उदेश्य पब्लिक फोरममा त्यस्ता कुराको हेल्दि डिसकसन होस भन्ने नै हो ।

नम्बर २ ः नियतमा गरिएको शंका

अघि भनेको जस्तै , मैले खराबी देख्ने त्यहि कुरामा , अर्को पक्षले केहि खोट नदेख्नसक्छ । तर  म मेरो सोचाइमा घोत्लिन  त्यतिखेर बाध्य भएँ जतिखेर मेरा निकै नजिकका साथी–भाइसमेतले पनि “त्यत्तिको लागीपरेको मानिसको नियतमै शंका चाहिँ नगरेको भए हुन्थ्यो है” भने ।

भावआवेशमै सहि , आखिर किन त्यस्तो सोचाइ आयो त? निकैबेरको चिन्तनपश्चात् ,म आफैले आफैलाइ निकै ठूलो स्वार्थी भएको  महशूस गरेँ ।

डा.केसीको आन्दोलनमा सहभागि हुनुमा मेरा पनि केहि स्वार्थ रहेछन् । जस्तो कि , नेपालकै लब्धप्रतिष्ठित व्यतिmहरुसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाउन पाइने , राजनितिज्ञहरुसँग नजिकबाट काम गरेर राज्य प्रणालीका बारे नजिकबाट जान्ने मौका पाइने , केहि मिडिया हाउसहरुसँग चिनजान हुने अनि मुख्यत हजारौँ हजार मानिसहरुलाइ लिड गर्न सक्ने नेतृत्वको विकास हुने ।

यी सम्बन्धहरुको दुरुप्रयोग नगरु भन्दा भन्दै पनि, कतिपल्ट त आफैले घुम्न गएका बकमफुसे आर्टिकलहरुसमेत प्रकाशित गराएर आलोचित भइसकेको छु ।

सायद आफूले यस्तै स्वार्थरुपि चश्मा लगाएर पनि हो कि अर्काको निष्ठामा पनि स्वार्थ देखेको ।

यति भन्दा भन्दै पनि मैले छलफलमा ल्याउन खोजेको नियत चाहिँ अनशनस्थलकै नजिकमा होहल्ला गर्ने , डिस्को चलाउने आदिको पनि थियो । तर त्यसका बारेमा कहि कतै डिसकसन नै भएन ।

धमिलो पानीमा माछा मार्ने काम

एउटा लेखको आ–आफ्ना किसिमका व्याख्या विश्लेशण गरी कसरी र कतिसम्म खेल्न सकिदो रहेछ भन्ने दृश्टान्तहरु हरएक आइवोमाइट्सका फेसबुक वालमा छरपष्ट देख्न सकिन्छ ।

पानी छचल्काएर जब मैलै धमिलो बनाएँ , तब सबैले आफ्नो बलबुताले भ्याएसम्म माछा मार्ने प्रयास गरे । कि त त्यस लेखमा खराबी देख्नेहरु मात्र थिए कि त पुर्ण सत्यता । एकजना त्यस्तो कोही निस्किएन जसले लेखका कमि कमजोरीहरु साथसाथै त्यसले उठाउन खोजेको इस्यूका बारेमा क्रिटिकल्लि सोचेको होस् । त्यो त फगत कसैलाइ म ममाथि वा मैले पत्र लेखेको पात्र माथि आफ्नो झोक पोख्ने माध्यम पो भएछ ।

ती गलत इन्टेसनका साथ भएका शेयरहरु प्रति मेरो गम्भिर आपत्ति रहेको छ ।

अन्तमा ,

डा.केसीलाइ ढाल बनाएर जसरी एकले अकालाई  आरोप लगाउने काम भइरहेको छ , त्यो जत्तिको तुच्छ काम केहि हुन सक्दैन । आखिर एउटा व्यतिm हाम्रा लागि भोकभोकै लडिरहेको छ । हामी चाहिँ त्यहि भोको पेटमा आफ्ना इगोहरु भज्याइरहेका छौँ ।